De energietransitie is in volle gang. Nederland schakelt steeds meer over op duurzame energiebronnen zoals zon en wind. Om al die duurzame energie te kunnen transporteren en verdelen, moet het elektriciteitsnet in hoog tempo worden uitgebreid. Nieuwe stations, zwaardere aansluitingen en meer capaciteit zijn noodzakelijk om de groeiende vraag naar elektriciteit aan te kunnen.
Op de schakelstations staan transformatoren die de spanning van elektriciteit aanpassen (bijvoorbeeld van hoogspanning naar midden spanning) zodat de stroom veilig verder kan worden verdeeld naar woningen, bedrijven en industrie. Voor de bouw van deze schakelstations kunnen verschillende prefab betonelementen nodig zijn, zoals funderingen, kabelgoten, kelderconstructies en scherfwanden rondom transformatoren.
Voor netbeheerders zoals Enexis betekent dit een enorme opgave. Het aantal projecten groeit snel en de tijd om die te realiseren wordt steeds korter. Versnelling is daarom het sleutelwoord. Maar die versnelling kan alleen worden bereikt door intensieve samenwerking in de keten.
Recent brachten Joris Borsboom (projectmanager bouwkundige binnen Enexis, afdeling N&U) en Hugo van Manen en Roland Brink (beiden expert engineer bouwkunde binnen Enexis, afdeling E&R) een bezoek aan de productielocatie van Romein Beton (één van de bedrijven waar BTE Energy haar producten maakt). Het doel van het bezoek: elkaar beter begrijpen, kennis delen en samen kijken hoe standaardisatie kan bijdragen aan een snellere energietransitie.
Volgens de drie Enexis-specialisten is de schaal van de huidige opgave nauwelijks te overschatten.
“We moeten eigenlijk meer bouwen dan we op dit moment aankunnen,” legt Joris uit. “Dat vraagt ook iets van onze organisatie. Daarom hebben we binnen Enexis twee afdelingen neergezet in E&R en N&U om de versnelling beter te kunnen organiseren.” Maar organisatorische veranderingen alleen zijn niet genoeg. Ook de samenwerking met marktpartijen moet intensiever worden. “We moeten meer uitbesteden en meer partnerships aangaan,” vervolgt Joris. “De energietransitie is een urgente opgave en die kunnen we alleen samen oplossen. Intensieve gesprekken en bezoeken zoals deze aan de productielocatie helpen daarbij.”
Binnen Enexis wordt al langer gewerkt aan standaardisatie van verschillende disciplinaire bouwstenen.
Volgens Hugo van Manen is dat geen recente ontwikkeling. “De energietransitie is niet iets van gisteren. Binnen Enexis zijn we hier al jaren mee bezig. De route die we hebben ingezet dateert van vóór de enorme opdracht die er nu ligt. We zagen al vroeg dat standaardisatie een belangrijke oplossing zou zijn.” Een concreet voorbeeld daarvan zijn de scherfwanden rondom transformatoren op hoogspanningsstations. Deze wanden beschermen de componenten rondom de transformatoren. Door deze wanden te standaardiseren kunnen producenten zoals BTE Energy investeren in vaste productiemiddelen. “Romein heeft bijvoorbeeld kunnen investeren in een specifieke mal voor deze wanden,” zegt Hugo. “Door zo’n stalen prefab mal kan de maatvoering en productiekwaliteit beter beheerst worden en verloopt de productie bovendien sneller. Precies dat soort stappen helpt om tempo te maken.”
Hoewel de samenwerking met BTE Energy via aannemers verloopt, vindt Enexis het belangrijk om ook rechtstreeks contact te houden met producenten.
Roland Brink: “De aannemer zit er natuurlijk tussen, maar het is voor ons waardevol om ook de producent te spreken en te zien hoe producten worden gemaakt. Dat helpt om in een vroeg stadium dingen anders of slimmer te doen.” Volgens hem ligt de kracht van de energietransitie juist in de ketensamenwerking. “Ieder deel van de keten wil versnellen. Maar dat lukt alleen als je elkaar begrijpt en weet wat er speelt. Daarom zijn dit soort fabrieksbezoeken zo belangrijk.”
Prefab beton speelt een steeds grotere rol in de ontwikkeling van energie-infrastructuur. Voor netbeheerders als Enexis is dat een logische ontwikkeling.
Roland legt uit: “Standaardisatie heeft veel voordelen. Het voorkomt dat er in de ontwerpfase allerlei uitzonderingen/varianten ontstaan. Engineers hoeven niet telkens nieuwe ontwerpkeuzes te maken en in de uitvoering kunnen we werken met vaste oplossingen. Enkele locatie specifieke ontwerpkeuzes blijven over, waaronder bijvoorbeeld een funderingsadvies.”
Volgens Hugo sluit prefab daar naadloos op aan. “Prefab zorgt voor versnelling, levert een constante kwaliteit en heeft een maatvastheid waar we op kunnen vertrouwen. Veiligheid op onze schakelstation heeft de hoogste prioriteit. Wanneer we bouwen, moeten we schakelstations doorgaans deels veiligstellen en uitzetten. Dan moeten we kunnen rekenen op snelheid en nauwkeurigheid. Prefab biedt dat.”
Op het gebied van innovatie ziet Roland een interessante balans.
“Innoveren staat eigenlijk een beetje tegenover versnellen,” zegt hij met een glimlach. “De energietransitie vraagt vooral om tempo. De focus ligt daarom op standaardisatie en opschaling.” Dat betekent overigens niet dat innovatie geen rol speelt. Maar de prioriteit ligt momenteel bij het snel realiseren van de noodzakelijke infrastructuur.
“Wanneer de markt innoveert, sluiten wij natuurlijk aan. Er lopen inmiddels dan ook al diverse pilotprojecten. Dit zijn overigens projecten waarbij óók BTE Energy is betrokken,” vervolgt Roland. “Binnen Enexis innoveren we ook, maar dat zit vaak meer in ketensamenwerking en informatie-uitwisseling met andere netbeheerders. We hebben tenslotte met dezelfde uitdagingen te maken.”
Als de drie specialisten vooruitkijken naar de komende jaren, is hun conclusie helder: standaardisatie blijft de belangrijkste sleutel tot versnelling.
“We blijven misschien in herhaling vallen,” zegt Hugo lachend, “maar standaardisatie is echt de oplossing. Zeker als je bedenkt dat we planologisch afhankelijk zijn van wet- en regelgeving en politieke besluitvorming. Dat zijn processen die nu eenmaal tijd kosten.” Juist daarom is het belangrijk dat de technische kant van projecten zo efficiënt mogelijk wordt ingericht.
Wat alle drie de Enexis-specialisten verbindt, is het enthousiasme voor hun werk binnen de energietransitie.
Joris: “Het is niet zomaar bouwen. Bouwen voor de energietransitie is complex en uitdagend. Het is een vraagstuk dat heel Nederland en eigenlijk de hele wereld, raakt.”
Ook Hugo haalt veel voldoening uit zijn werk. “Ik vind het geweldig om iets te ontwikkelen dat later daadwerkelijk wordt gebouwd. Je ziet ideeën werkelijkheid worden. Wat dat betreft is de energietransitie echt next level ontwikkeling.”
Roland sluit zich daarbij aan. “Het is een enorme uitdaging, maar ook een hele mooie. Je weet dat je werkt aan iets dat essentieel is voor de toekomst.”
